Niedotrzymywanie postanowień umowy – czy to zawartej pomiędzy osobami fizycznymi, czy też firmami – ma swoje konsekwencje.
Jeśli ktoś pożycza od kogoś pieniądze lub zobowiązuje się wykonać jakąś usługę i nie wywiązuje się ze swojego obowiązku w terminie, to w końcu druga strona zacznie wywierać presję na rozwiązanie sytuacji.
Istnieje kilka sposobów na dochodzenie należności od dłużnika. Można robić to samodzielnie lub zgłosić się do firmy windykacyjnej. Można też próbować rozwiązać sytuację na drodze prawnej. Istnieje też możliwość sprzedaży długu na giełdzie długów.
Windykacja długu
Pierwszym popularnym rozwiązaniem kwestii długu jest polubowna windykacja należności.
Windykacja polubowna (windykacja miękka)
Etap polubowny w przypadku osiągnięcia porozumienia jest korzystny dla obu stron. Należy bowiem pamiętać, że nie za każdym długiem stoi zła wola spłacającego. Często on sam zmaga się z zakłóceniami w płynności finansowej.
Pierwszym krokiem do wyegzekwowania płatności od dłużnika powinno być wywarcie na niego lekkiej presji poprzez takie działania windykacyjne, jak wykonywanie telefonów, czy wysyłanie listów.
Jeśli wielokrotne zwrócenie się do dłużnika z prośbą o uregulowanie należności nie przyniesie skutku, to nie pozostaje nic innego, jak wysłać mu przedsądowe wezwanie do zapłaty (inaczej mówiąc nakaz zapłaty).
Co istotne – wezwanie należy wysłać dłużnikowi w formie listu poleconego z pisemnym potwierdzeniem odbioru. Powód jest prosty – sąd wymaga, aby przed wszczęciem postępowania dostarczyć dowody, że podjęło się próbę polubownego odzyskania wierzytelności.
Wierzyciel może prowadzić działania windykacyjne samodzielnie lub korzystając z usług jednej z działających na rynku firm windykacyjnych. Przedsiębiorstwa z tej branży pomagają wierzycielom zarówno na etapie windykacji polubownej, jak i tej prowadzonej na drodze prawnej.
Jeśli pomimo prób kontaktu i wysłaniu nakazu zapłaty nie udało się skłonić dłużnika do spłaty długu, to w tym momencie windykacja miękka się kończy i nie pozostaje nic innego, jak zaangażowanie organów prawa, czyli windykacja twarda.
Windykacja twarda
Windykacja twarda to etap dochodzenia należności, w którym wierzyciel lub firma windykacyjna stosuje bardziej zdecydowane działania: ostateczne wezwania do zapłaty, negocjacje z udziałem prawnika oraz - jeśli to nie przyniesie skutku - skierowanie sprawy na drogę sądową. Na tym etapie dłużnik traci możliwość polubownego uregulowania sprawy bez konsekwencji prawnych. Windykacja twarda kończy się złożeniem pozwu lub wniosku o wydanie nakazu zapłaty.
Windykacja sądowa
Sądowy etap windykacji należy rozpocząć od przygotowania dokumentacji. Powinny znaleźć się w niej wszystkie możliwe dowody, na których oprze się sąd w toku postępowania, a także dokumenty wymagane do prawidłowego przebiegu procedury.
Więcej na ten temat można przeczytać w naszym artykule dotyczącym sposobów odzyskiwania należności od dłużnika.
Jeśli dłużnik jest winny wierzycielowi wyłącznie pieniądze, a obowiązek zapłaty wynika bezpośrednio ze wskazanych przez wierzyciela dokumentów, możliwe jest skorzystanie z Elektronicznego Postępowania Upominawczego.
Jeżeli natomiast sprawa jest bardziej skomplikowana, lub w skład długu wchodzi coś innego, niż tylko pieniądze, to jest rozstrzygana przez tradycyjny sąd.
Wydanie wyroku przez EPU (czyli e-sąd) wiąże się z wydaniem klauzuli natychmiastowej wykonalności. W przypadku rozstrzygnięcia sprawy na korzyść wierzyciela przez tradycyjny sąd musi nastąpić jego uprawomocnienie, a następnie wierzyciel musi złożyć wniosek o nadanie klauzuli wykonalności.
Egzekucja długu - jak przebiega postępowanie egzekucyjne?
Gdy wyrok posiada klauzulę wykonalności, można rozpocząć egzekucję długu.
Nie dzieje się to jednak automatycznie.
Aby rozpocząć cały proces, należy:
- złożyć wniosek do komornika, w którym wskażemy m.in. nasze dane, dane dłużnika, wysokość należności etc. (odpowiednie wzory można znaleźć na stronach internetowych kancelarii komorniczych),
- dołączyć do wniosku tytuł wykonawczy z klauzulą wykonalności nadaną przez sąd, który jest podstawą egzekucji komorniczej,
- dołączyć do wniosku oświadczenie o wyborze komornika spoza rewiru (jeśli się na taki decydujemy).
Wniosek powinien też zawierać informacje o majątku dłużnika, z którego ma być prowadzona egzekucja. Jeśli nimi nie dysponujemy, możemy zlecić komornikowi ich zdobycie.
Następnie komornik przystępuje do pracy. Pierwszym etapem jego pracy również jest - podobnie jak w przypadku windykacji na własną rękę - etap polubowny. Jeśli jednak nie uda się w ten sposób uzyskać od dłużnika spłaty należności, to komornik może zająć jego ruchomości (takie jak np. samochód lub sprzęt elektroniczny), by następnie je sprzedać. W ten sposób uzyskuje pieniądze na pokrycie długu.
Komornik może również zająć wynagrodzenie dłużnika lub jego rachunki bankowe.
Zajęcie wynagrodzenia (lub innego stałego źródła dochodu, np. emerytury) komornik dokonuje, wysyłając odpowiednie pismo do pracodawcy lub organu, np. do ZUSu.
Warto nadmienić, że komornik jest jedyną osobą, która może prowadzić egzekucję długu.
Egzekucja może objąć również nieruchomości dłużnika - komornik może zająć mieszkanie lub działkę i wystawić ją na licytację komorniczą. Jeśli dłużnik nie posiada żadnego majątku, z którego można prowadzić egzekucję, komornik umarza postępowanie egzekucyjne z uwagi na bezskuteczność.
Przedawnienie długu a windykacja i egzekucja
Przedawnienie długu to istotna kwestia zarówno z perspektywy windykacji, jak i egzekucji. Ogólny termin przedawnienia roszczeń majątkowych w Polsce wynosi 6 lat (do 2018 roku wynosił 10 lat), a dla roszczeń związanych z działalnością gospodarczą - 3 lata.
Windykacja przedawnionego długu jest możliwa - firma windykacyjna może się kontaktować z dłużnikiem, jednak dłużnik może powołać się na przedawnienie i odmówić zapłaty. Od 2018 roku sąd bierze przedawnienie pod uwagę z urzędu w sprawach z konsumentami, co oznacza, że wierzyciel nie uzyska nakazu zapłaty dla przedawnionego roszczenia.
W przypadku egzekucji komorniczej: jeśli wierzyciel uzyskał już tytuł wykonawczy (prawomocny wyrok sądu), może prowadzić egzekucję przez 10 lat od jego uprawomocnienia. Sam wyrok sądowy przerywa bieg terminu przedawnienia roszczenia.
Podsumowanie
Podsumowując, różnica między windykacją długu a egzekucją długu w polskim prawie polega na tym, że windykacja to pozasądowe działania zmierzające do dobrowolnej spłaty długu przez dłużnika. Egzekucja natomiast jest wynikiem formalnym postępowania sądowego, mającym na celu przymusowe odzyskanie zaległych należności poprzez działania komornika i zajęcie majątku dłużnika.
Weryfikacja kontrahentów jeszcze przed zawarciem umowy - np. za pomocą listy upadłości MGBI - pozwala uniknąć problemów z niespłaconymi należnościami i konieczności wchodzenia na drogę windykacji czy egzekucji.
FAQ - najczęściej zadawane pytania
Czym różni się windykacja długu od egzekucji komorniczej?
Windykacja długu to działania wierzyciela - polubowne lub sądowe - zmierzające do dobrowolnej spłaty zobowiązania. Egzekucja komornicza jest etapem przymusowego odzyskania należności, możliwym dopiero po uzyskaniu tytułu wykonawczego (wyroku sądu z klauzulą wykonalności). W egzekucji komornik działa bez zgody dłużnika.
Kiedy wierzyciel może złożyć wniosek do komornika?
Wierzyciel może złożyć wniosek do komornika dopiero po uzyskaniu tytułu wykonawczego - prawomocnego wyroku sądu opatrzonego klauzulą wykonalności lub nakazu zapłaty z EPU. Sama windykacja - bez wyroku sądu - nie uprawnia do wszczęcia egzekucji komorniczej.
Co może zająć komornik podczas egzekucji długu?
Komornik może zająć: wynagrodzenie za pracę (do określonej kwoty wolnej od zajęcia), rachunki bankowe, ruchomości (samochód, sprzęt elektroniczny), nieruchomości (mieszkanie, działka) oraz wierzytelności dłużnika wobec osób trzecich. Komornik nie może zająć przedmiotów niezbędnych do życia oraz kwoty wolnej od zajęcia.
Czy windykacja polubowna jest obowiązkowa przed egzekucją?
Windykacja polubowna nie jest formalnie obowiązkowa, ale sąd wymaga dowodów próby polubownego rozwiązania sporu przed wszczęciem postępowania (np. wezwanie do zapłaty wysłane listem poleconym). W praktyce windykacja polubowna jest zawsze pierwszym krokiem przed złożeniem pozwu.
Kiedy przedawnia się dług?
Ogólny termin przedawnienia długów w Polsce wynosi 6 lat dla roszczeń majątkowych, a 3 lata dla roszczeń związanych z działalnością gospodarczą. Po upływie terminu dłużnik może podnieść zarzut przedawnienia i odmówić spłaty. Sąd od 2018 roku uwzględnia przedawnienie z urzędu w sprawach konsumenckich.
